Ιάσονας Χανδρινός, Πόλεις σε πόλεμο 1939-1945



πλήρης τίτλος:

Ιάσονας Χανδρινός, Πόλεις σε πόλεμο 1939-1945. Ευρωπαϊκά αστικά κέντρα υπό γερμανική κατοχή, Ο Μωβ Σκίουρος, Αθήνα 2018

Γαβρίλης Λαμπάτος, ΚΚΕ και εξουσία (1940-1944)



πλήρης τίτλος:

Γαβρίλης Λαμπάτος, ΚΚΕ και εξουσία (1940-1944), Μεταίχμιο, Αθήνα 2018

===
Το 1940, τις παραµονές του ελληνοϊταλικού πολέµου, το KKE ήταν ένα κόµµα αποδιαρθρωμένο οργανωτικά, ενώ οι διαρκείς αλλαγές πολιτικής που ακολουθούσε η Κομμουνιστική Διεθνής έναντι του ναζισμού προξενούσαν σύγχυση στους κοµµουνιστές σε ολόκληρη την Ευρώπη. Παρ’ όλα αυτά, το ΚΚΕ κατόρθωσε να ανασυγκροτηθεί· ως το 1944 κατέστη κόµµα εξουσίας και απειλούσε να μετασχηματίσει σχεδόν ριζικά το πολιτικό σύστηµα όπως αυτό είχε διαμορφωθεί τις προηγούμενες δεκαετίες.
Μέσα από ανέκδοτες προσωπικές μαρτυρίες και αρχειακές πηγές, το βιβλίο διερευνά το πώς επιτεύχθηκε αυτή η αλλαγή – και το τίµηµα που απαιτήθηκε σε πολλές περιπτώσεις. Εξετάζονται οι δοµές εξουσίας των κοµµουνιστών στην ορεινή Ελλάδα και η πολιτική του κόµµατος, τόσο στην κεντρική σκηνή όσο και στις επιµέρους περιφέρειες της χώρας. Παρουσιάζεται επίσης η διαδροµή Ελλήνων κοµµουνιστών από την ίδρυση του κόµµατος ως τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεµο.
Μια μελέτη πολιτικής ιστορίας σε µια εποχή τεκτονικών κοινωνικών ανακατατάξεων, µέσα από τις άγνωστες και ορισμένες φορές σκοτεινές πλευρές της Εθνικής Αντίστασης.

===
Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. εδώ

Ιάκωβος Μιχαηλίδης, […] Έλληνες Πρόσφυγες στη Μέση Ανατολή και την Αφρική (1941-1946)



πλήρης τίτλος:

Ιάκωβος Μιχαηλίδης, Παιδιά του Οδυσσέα. Έλληνες Πρόσφυγες στη Μέση Ανατολή και την Αφρική (1941-1946), Μεταίχμιο, Αθήνα 2018

===

Η σύγχρονη οδύσσεια των Σύριων προσφύγων ξυπνά μνήμες της ελληνικής προσφυγικής τραγωδίας του 1940. Κάτω από τον ουρανό του Αιγαίου και των μικρασιατικών παραλίων, ξετυλίχθηκαν παρόμοιες ιστορίες, ανθρώπινα δράματα Χριστιανών, Εβραίων και Μουσουλμάνων – µια «θάλασσα πρόσφυγες» που ακολουθούν διαχρονικά τα ίδια μονοπάτια του εκπατρισμού, της δίωξης και του μαρτυρίου.
Το βιβλίο παρακολουθεί και αναπλάθει το δραματικό οδοιπορικό των Ελλήνων προσφύγων, κυρίως από το Ανατολικό Αιγαίο και τα Δωδεκάνησα, που διέφυγαν µε μυθιστορηματικό τρόπο από την κατοχική Ελλάδα, εγκαταστάθηκαν έως την Απελευθέρωση στις φιλόξενες πατρίδες της Κύπρου, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής και επαναπατρίσθηκαν µε ενέργειες του διεθνούς οργανισμού UNRRA αμέσως μετά τη συντριβή των δυνάμεων του Άξονα. Αξιοποιεί πλήθος από αρχειακές πηγές αλλά και προφορικές μαρτυρίες προκειμένου να περιγράψει την ελληνική εκδοχή ενός ανθρωπιστικού δράματος, μιας γενικότερης ευρωπαϊκής εμπειρίας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Μία εμπεριστατωμένη μελέτη που φιλοδοξεί να κρατήσει ζωντανή την ιστορική μνήμη, µε την ελπίδα πως η ίδια αυτή θάλασσα θα μετατραπεί σε εστία πολιτισμού και ειρήνης.

===

Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. εδώ

Σοφία Ηλιάδου-Τάχου, Τα χρώματα της βίας στη Δυτική Μακεδονία 1941-1944 […]



πλήρης τίτλος:

Σοφία Ηλιάδου-Τάχου, Τα χρώματα της βίας στη Δυτική Μακεδονία 1941-1944. Κατοχή – Αντίσταση – Εθνοτικές και εμφύλιες συγκρούσεις, Επίκεντρο, Θεσσαλονίκη 2017

===

Σκοπός του βιβλίου είναι η αποτύπωση και η ερμηνεία των αποχρώσεων της βίας που εκδηλώθηκε την κατοχική περίοδο στη Δυτική Μακεδονία, με σημεία αναφοράς τις συνθήκες κατοχής, την αντίσταση, τις εθνοτικές αλλά και τις εμφύλιες συγκρούσεις.
Ενταγμένη στο νέο πλαίσιο της ιστοριογραφίας, ερευνώνται οι τοπικές ιδιαιτερότητες και η σημασία του τοπικού συγκείμενου στη διερμηνεία των γεγονότων της κατοχικής περιόδου. Ως «βία» δεν νοούνται μόνο οι δολοφονίες, αλλά και οι φυλακίσεις, οι εκτελέσεις, τα αντίποινα, η καταστροφή του παραγωγικού ιστού, ο στρεβλός επισιτισμός, και άλλα ανάλογα φαινόμενα. Γιατί η βία σε όλες τις εκφάνσεις της αποτελεί ιστορικό γεγονός, η νομιμότητα του οποίου απορρέει από την αντίληψή μας για τη νομιμότητα του κράτους ως θεσμού που την ασκεί ή εναντίον του οποίου τα υποκείμενα της βίας επαναστατούν.
Στη μελέτη αυτή, η νομιμοποίηση ή η καταδίκη της βίας που ασκήθηκε την περίοδο της κατοχής από τη μια ή από την άλλη πλευρά προϋποθέτει πρώτιστα την απάντηση στο ερώτημα ποιανού το συμφέρον υπηρετούσε το κατοχικό κράτος, το συμφέρον των κατακτητών ή αυτό των πολιτών.
Η συγγραφέας, αντίθετη σε κάθε πολιτική πρόθεση που μπορεί να ελλοχεύει πίσω από την έρευνα, καταγράφει την ιδιαίτερη δυναμική της κατοχικής περιόδου, ειδικά σε ό,τι αφορά στη Δυτική Μακεδονία.

===

βλ. λεπτομέρειες σε: Επίκεντρο

Βαγγέλης Τζούκας, Ο ΕΔΕΣ, 1941-1945



πλήρης τίτλος:

Βαγγέλης Τζούκας, Ο ΕΔΕΣ, 1941-1945. Μια επανεκτίμηση, Αλεξάνδρεια, Αθήνα 2017

===
Αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι η αποτύπωση της δράσης του ΕΔΕΣ – της μεγαλύτερης αντιστασιακής οργάνωσης μετά το ΕΑΜ.
 Η δράση του ΕΔΕΣ, της μεγαλύτερης μη αριστερής αντιστασιακής οργάνωσης στην περίοδο της Κατοχής, εμφανιζόταν μεταπολιτευτικά να απασχολεί εντελώς περιστασιακά την ιστορική επιστήμη, κυρίως σε συνάρτηση προς την αντίστοιχη του ΕΑΜ. Η εξέταση της συγκρότησης και ανάπτυξής του μπορεί να συνεισφέρει στην κατανόηση των τομών και των ρήξεων που χαρακτήρισαν αυτή την περίοδο και στην ανανέωση της ευρύτερης συζήτησης για τον κοινωνικό και πολιτικό μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας στην κρίσιμη δεκαετία 1940-50.
Στο βιβλίο αυτό, που αναλαμβάνει την επισκόπηση της ιστοριογραφικής παραγωγής γύρω από τον ΕΔΕΣ, αναλύεται αρχικά η δράση της οργάνωσης την περίοδο 1941-45, με ιδιαίτερη έμφαση στο αντάρτικο της Ηπείρου και στο ρόλο του Ναπολέοντα Ζέρβα. Στη συνέχεια εξετάζεται η αποτύπωση αυτής της δράσης στα γραπτά των διαφόρων πρωταγωνιστών της περιόδου, αλλά και στην όλη συζήτηση για τη δεκαετία 1940-50. Τέλος, επισημαίνονται ορισμένα ζητήματα που μπορεί να αποτελέσουν ερευνητικές προκλήσεις για όποιους κοινωνικούς επιστήμονες θελήσουν να εγκύψουν στο μέλλον στην ιστορία του ΕΔΕΣ.
===